Đến dự có các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các Đại sứ, đại biện, trưởng đại diện các Tổ chức quốc tế tại Việt Nam, cùng lãmh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và Hà Nội.

Hội Nhạc cổ điển Việt Nam là một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động vì sự phát triển bền vững của âm nhạc cổ điển. Thông qua các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, Hội không ngừng nỗ lực phát hiện, nuôi dưỡng và giới thiệu tài năng, lan tỏa những giá trị tinh hoa của âm nhạc cổ điển đến gần hơn với công chúng. “Tấu khúc không lời” là sự kiện âm nhạc có ý nghĩa đặc biệt. Là dấu ấn vừa giàu tính biểu tượng, vừa mang đậm bản sắc, đồng thời là sự gặp gỡ nghệ sĩ của hai quốc gia, với những nền văn hoá khác nhau nhưng cùng hướng tới vẻ đẹp vĩnh cửu của thế giới hoà bình và tinh thần nhân văn cao đẹp.

Phát biểu khai mạc, Nhà lý luận phê bình, Nhạc sĩ Trần Lệ Chiến - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Nhạc cổ điển Việt Nam nhấn mạnh: “Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh - người có tầm nhìn vượt thời đại và là người đặt nền móng cho ngoại giao văn hóa, khẳng định: “Văn hóa, nghệ thuật là một mặt trận” - câu nói ấy đã thấm sâu, và mỗi văn nghệ sĩ luôn ý thức rõ trách nhiệm, sứ mệnh của mình trong việc kết nối, gieo mầm và nuôi dưỡng tình hữu nghị và hợp tác phát triển giữa các quốc gia, dân tộc bằng sự hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng cả những khác về văn hoá và cùng nhau vun đắp hòa bình.

Tư tưởng “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội” vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, được thể hiện rõ nét qua sự quan tâm sâu sắc và những định hướng xuyên suốt của Tổng Bí thư Tô Lâm đối với lĩnh vực văn học, nghệ thuật. Từ đó, chúng ta càng nhận thức rõ, để ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển bền vững và hội nhập quốc tế, việc không ngừng nâng cao chất lượng các sản phẩm văn hóa trong dòng chảy toàn cầu là một mục tiêu quan trọng và cấp thiết. Đó cũng là tôn chỉ, sứ mệnh và tầm nhìn của Hội Nhạc cổ điển Việt Nam mà chúng tôi may mắn được tiếp thêm sức mạnh từ sự ủng hộ, động viên, khích lệ của các cấp lãnh đạo; sự quyết liệt, tiên phong của người đứng đầu - Chủ tịch Hội - Tiến sĩ Nguyễn Văn Thân - Đại biểu quốc hội khoá 14-15, đồng thời cũng là Chủ tịch Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam”. 

Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức - nửa thế kỷ của tình hữu nghị của cây cầu được xây bằng sự thấu hiểu, tôn trọng lẫn nhau và tôn trọng cả sự khác biệt về văn hoá, ngôn ngữ, nhưng tất cả đều được hoá giải bằng sự chia sẻ vun đắp. Âm nhạc - với sức mạnh vượt qua mọi ranh giới, đã trở thành ngôn ngữ đối thoại sâu sắc nhất. Đó chính là lý do Hội Nhạc cổ điển Việt Nam thực hiện 2 đêm hòa nhạc mang tên: “Tấu khúc không lời - A Wordless Rhapsody” là minh chứng sinh động cho “đối thoại không lời” - cho sự kết nối giữa những tâm hồn nghệ sĩ đến từ hai quốc gia Việt Nam - Đức với những nền văn hoá khác nhau. Hòa nhạc với sự góp mặt của Dàn nhạc Giao hưởng học thuật thuộc Học viện Tubingen (CHLB Đức), Nhạc trưởng Philipp Amelung, cùng sự hiện diện của Giáo sư, nghệ sĩ Đặng Ngọc Long (guitar), Nguyễn Việt Trung (piano), Đỗ Phương Nhi (violin), Trần Hồng Nhung (cello).

Trở về biểu diễn trong hòa nhạc “Tấu khúc không lời – A Wordless Rhapsody”, Giáo sư, nghệ sĩ guitar Đặng Ngọc Long mang theo nhiều cảm xúc đan xen. Ông cho biết: “Tôi cảm thấy rất vui mừng khi trở lại biểu diễn tại Việt Nam, và tôi cùng nhạc trưởng đều không khỏi cảm thán rằng không gian sân khấu và chất lượng âm thanh của Nhà hát Hồ Gươm thật sự tuyệt vời. Tôi cảm thấy vô cùng tự hào khi được mang tác phẩm Tổ khúc Kiều biểu diễn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Tübingen tại Việt Nam. Đây là tác phẩm thể hiện sự giao thoa tinh tế giữa ngôn ngữ âm nhạc phương Tây và tinh thần văn hóa Việt Nam. Thông qua âm nhạc, các nghệ sĩ đã có cơ hội hiểu nhau hơn, tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa văn hóa hai nước Việt Nam và Đức".

Là nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên Đạt Giải Đặc biệt tại Cuộc thi Guitar Quốc tế Villa-Lobos ở Hungary năm 1987. Hiện ông là Hiệu trưởng Trường Âm nhạc Berlin - Gesundbrunnen, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Cuộc thi Guitar Quốc tế Berlin, và là người Việt duy nhất được đặt tên cho một cuộc thi âm nhạc tại Đức mang tên ông: “LONG-Wettbewerb für Sologitarre”, ông chia sẻ "Trong suốt những năm học tập và làm việc tại Đức, tôi luôn chủ động đưa các tác phẩm của Việt Nam đến với công chúng châu Âu. Khi các tác phẩm Việt Nam được trình diễn, khán giả Đức luôn dành những tràng vỗ tay nồng nhiệt. Tuy nhiên, để âm nhạc Việt Nam thực sự được nghiên cứu sâu và tiếp cận một cách bài bản, vẫn cần thêm những không gian phù hợp. Từ đó, tôi đã khởi xướng ý tưởng đưa các tác phẩm âm nhạc Việt Nam trở thành bài thi bắt buộc trong các cuộc thi âm nhạc quốc tế. Điều đó không chỉ buộc thí sinh phải nghiên cứu và phân tích sâu tác phẩm, mà còn đòi hỏi đội ngũ giảng dạy và ban giám khảo phải có sự am hiểu về âm nhạc Việt Nam. Trong suốt 20 năm qua, tôi rất vui khi từng bước thực hiện được điều này. Mỗi năm, cuộc thi do tôi tổ chức đều đưa vào ít nhất hai tác phẩm dân ca Việt Nam”.

Chương trình mở ra một không gian âm nhạc giàu màu sắc, nơi truyền thống và hiện đại, phương Đông và phương Tây cùng hòa quyện. Tổ khúc Kiều của Giáo sư Đặng Ngọc Long, viết cho guitar và dàn nhạc giao hưởng, là khởi đầu đầy ý nghĩa: một tác phẩm kết tinh giữa ngôn ngữ giao hưởng phương Tây và tinh thần văn hóa Việt, qua đó khẳng định bản sắc dân tộc trên sân khấu âm nhạc quốc tế. 

Tiếp nối chương trình, khán giả được dẫn dắt bước vào thế giới âm nhạc thế kỷ XX với Concerto cho piano cung Sol trưởng của Maurice Ravel – tác phẩm mang phong cách và sắc thái rực rỡ, tinh nghịch, phóng khoáng, được thể hiện qua phần trình diễn của pianist Nguyễn Việt Trung. Concerto là sự hòa quyện tinh tế giữa cấu trúc chặt chẽ của âm nhạc cổ điển với màu sắc dân gian vùng Basque, nơi Ravel sinh ra, đồng thời phảng phất những nhịp điệu và sắc thái Tây Ban Nha đặc trưng trong phong cách sáng tác của ông. Đây là lần thứ 3 trong năm, Nghệ sĩ Nguyễn Việt Trung hiện đang theo học Tiến sĩ tại Trường Âm nhạc Frost, Đại học Miami (Hoa Kỳ) trở về biểu diễn tại quê nhà.

Sự hiện diện của những nghệ sĩ tài năng đến từ Dàn nhạc Giao hưởng học thuật Tübingen – một trong những dàn nhạc uy tín của Đức, được thành lập từ năm 1957, đã phản chiếu rõ nét tinh thần cởi mở, đa dạng và nhân văn của âm nhạc hàn lâm đương đại. Trên sân khấu, hình ảnh nghệ sĩ nam Florin Körner đảm nhiệm phần đàn hạc (Harp) – nhạc cụ vốn thường gắn liền với các nghệ sĩ nữ, đặc biệt trong khu vực châu Á và Đông Nam Á – không nhằm tạo nên sự khác biệt mang tính hình thức, mà thể hiện sự tự do trong nghệ thuật, nơi kỹ năng, cảm xúc và cá tính âm nhạc được đặt lên hàng đầu. Bên cạnh đó, nghệ sĩ Nikan Toulany với khả năng biểu diễn violin bằng tay trái là minh chứng sinh động cho khả năng thích nghi, bản lĩnh nghề nghiệp, làm chủ nhạc cụ một cách linh hoạt. Tất cả đã hòa quyện thành một tổng thể hài hòa, nơi mỗi nghệ sĩ mang đến sắc thái riêng bằng chính năng lực và cá tính nghệ thuật của mình, cùng làm giàu ngôn ngữ âm nhạc và lan tỏa tinh thần đối thoại không lời mà chương trình hướng tới.

Điểm nhấn của chương trình là kết hợp hài hòa và đầy cảm hứng giữa ba nghệ sĩ trẻ tài năng: Nguyễn Việt Trung (piano), Trần Hồng Nhung (cello) và Đỗ Phương Nhi (violin) trong Piano Trio số 1 Trio élégiaque số 1 cung Sol thứ của Sergei Rachmaninoff là một tác phẩm đặc biệt trong thể loại tam tấu. Thay vì cấu trúc ba hay bốn chương quen thuộc, tác phẩm chỉ gồm một chương duy nhất, mang dáng dấp của một bản sonata liền mạch, nơi dòng cảm xúc được dẫn dắt liên tục, không ngắt quãng. Chủ đề mở đầu do piano khởi xướng, sau đó được cello và violin tiếp nối, đan xen và phát triển không ngừng. Âm nhạc mang sắc thái bi tráng, trầm tư, mang chiều sâu triết lý, đồng thời cho thấy sự sáng tạo trong cấu trúc và màu sắc âm nhạc của Rachmaninoff, dù khi ấy ông mới chỉ 18 tuổi.

Tác phẩm được viết vào đầu tháng 1 năm 1892 và được công diễn vào ngày cuối cùng tháng đó, do chính Sergei Rachmaninoff đảm nhiệm phần piano, cùng nghệ sĩ violin David Kreyn và cellist Anatoliy Brandukov. Dù là ở giai đoạn đầu sự nghiệp, song bản tam tấu này đã cho thấy một phổ âm rộng lớn, đòi hỏi những kỹ thuật điêu luyện của nghệ sĩ Pian. Tuy nhiên, phải đến năm 1947, tác phẩm mới được xuất bản chính thức. Và đêm nay, Trio élégiaque số 1 sẽ vang lên qua phần trình diễn của pianist Nguyễn Việt Trung, violinist Đỗ Phương Nhi và cellist Trần Hồng Nhung - ba nghệ sĩ trẻ tài năng, từng giành nhiều giải thưởng tại các cuộc thi âm nhạc quốc gia và quốc tế. Sự gặp gỡ của họ hứa hẹn tạo nên một tam tấu giàu nội lực, tinh tế và thăng hoa, dẫn dắt khán giả vào thế giới cảm xúc sâu lắng của Rachmaninoff.

“Tấu khúc không lời - A Wordless Rhapsody” là sự kiện âm nhạc - văn hóa có ý nghĩa đặc biệt, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam hội nhập, phát triển, đồng thời khẳng định vai trò của nghệ thuật trong ngoại giao nhân dân. Sự hợp tác giữa Hội Nhạc cổ điển và Dàn nhạc Giao hưởng Tübingen (CHLB Đức) - đối tác nghệ thuật giàu kinh nghiệm và tâm huyết với giao lưu văn hóa quốc tế, là minh chứng rõ nét cho tầm nhìn kết nối quốc tế của Hội: mở rộng giao lưu văn hóa, tạo điều kiện để âm nhạc Việt Nam hội nhập và cùng cất tiếng trong bản giao hưởng toàn cầu. 

Khán giả Nhật Linh chia sẻ: “Tôi khá bất ngờ bởi đây không phải là lần đầu tiên tôi đến nghe hòa nhạc tại Nhà hát Hồ Gươm, nhưng chương trình tối nay mang đến một trải nghiệm rất mới mẻ. Danh sách tác phẩm được xây dựng hấp dẫn và phong phú, không chỉ có piano mà còn có guitar, cùng các tiết mục trình diễn theo hình thức trio. Thông thường, tôi thường nghe các buổi hòa nhạc với concerto piano và giao hưởng, vì vậy chương trình lần này đem lại cảm giác đa dạng và thú vị hơn. Tôi thực sự cảm thấy vui và ấn tượng trước quy mô hoành tráng của chương trình, từ việc mời các nghệ sĩ đến từ Đức cho tới cách sắp xếp tiết mục hợp lý, cuốn hút, giúp khán giả thưởng thức trọn vẹn mà không hề nhàm chán.”

Khán giả Mai Anh cùng chúng mạch cảm cho biết: “Tôi cảm thấy chương trình rất thú vị bởi sự giao thoa rõ nét giữa các nền văn hóa châu Á và châu Âu. Đặc biệt, sự xuất hiện của nghệ sĩ gạo cội đã khẳng định tên tuổi tại châu Âu đó là Giáo sự, nghệ sĩ Đặng Ngọc Long (guitar) cùng với ba nghệ sĩ trẻ, tài năng của Việt Nam Nguyễn Việt Trung (piano), Đỗ Phương Nhi (violin), Trần Hồng Nhung (cello) là điều rất đáng tự hào. Đây thực sự là niềm vinh dự không chỉ đối với các nghệ sĩ Việt Nam mà còn là cơ hội quý báu để họ được làm việc và biểu diễn cùng dàn nhạc đến từ châu Âu. 

Nhà hát Hồ Gươm đang dần trở thành điểm đến của nhiều dàn nhạc và nhà hát danh tiếng trên thế giới như Dàn nhạc Giao hưởng London (Anh), Nhà hát Opera Hoàng gia Versailles (Pháp), Nhà hát Palermo (Ý) và nay là Dàn nhạc Giao hưởng Tübingen (Đức). Điều này mang lại cho các nghệ sĩ Việt Nam thêm nhiều cơ hội trải nghiệm, giao lưu và cọ xát quốc tế. Tôi nhận thấy các nghệ sĩ Việt Nam ngày càng tự tin và đã đạt đến trình độ nhất định để có thể sánh vai cùng bạn bè quốc tế, qua đó góp phần thúc đẩy mối quan hệ văn hóa và nghệ thuật giữa các quốc gia ngày càng phát triển tốt đẹp hơn”.

Một số hình ảnh trong đêm diễn