Sức sống bền bỉ của một kiệt tác sân khấu

“Hồn Trương Ba, da hàng thịt” là một trong những tác phẩm tiêu biểu của Lưu Quang Vũ, nhà viết kịch có nhiều đóng góp quan trọng cho sự phát triển của sân khấu Việt Nam hiện đại. Lấy cảm hứng từ cốt truyện dân gian, tác giả đã xây dựng nên một bi kịch giàu tính triết lý về sự sống, nhân cách và khát vọng được sống là chính mình.

Tác phẩm kể về Trương Ba, một người làm vườn hiền lành, giỏi đánh cờ nhưng phải chết oan do sự nhầm lẫn của Nam Tào. Để sửa chữa sai lầm, Đế Thích cho linh hồn Trương Ba nhập vào thân xác người hàng thịt vừa qua đời. Tuy nhiên, sự sống được trả lại cũng mở đầu cho những giằng xé khi Trương Ba phải đối diện với những ham muốn, thói quen của thân xác mới và sự rạn nứt trong các mối quan hệ gia đình.

Thông qua cuộc xung đột giữa hồn và xác, Lưu Quang Vũ đặt ra những câu hỏi sâu sắc về nhân cách, phẩm giá và sự hài hòa giữa đời sống tinh thần với thể xác. Thông điệp về quyền được sống chân thật, được là chính mình đã làm nên giá trị nhân văn và sức sống lâu bền của tác phẩm.

Dấu ấn sáng tạo từ cuộc gặp gỡ sân khấu Việt – Pháp

Trong phiên bản lần này, “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” được dàn dựng bởi đạo diễn người Pháp Anne Bouvier, với sự tham gia của ê-kíp sáng tạo và các nghệ sĩ Việt Nam.

Trên nền tảng kịch bản giàu chiều sâu tư tưởng của Lưu Quang Vũ, đạo diễn Anne Bouvier khai thác ngôn ngữ hình thể, không gian sân khấu và những chuyển biến tâm lý nhân vật để thể hiện cuộc đấu tranh nội tâm giữa phần hồn và thể xác. Cách tiếp cận mới góp phần làm nổi bật những xung đột vốn có của tác phẩm, đồng thời mang đến cho khán giả những trải nghiệm sân khấu khác biệt.

Sự kết hợp giữa kịch bản Việt Nam và tư duy dàn dựng của đạo diễn Pháp không chỉ tạo nên những nét mới về nghệ thuật biểu diễn mà còn thể hiện khả năng đối thoại, giao thoa giữa các nền văn hóa thông qua ngôn ngữ sân khấu.

Chia sẻ về việc lựa chọn tác phẩm và ý nghĩa của hoạt động giao lưu văn hóa, NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến - Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ cho biết: “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” là một trong những kiệt tác độc đáo nhất của tác giả Lưu Quang Vũ. Việc lựa chọn tác phẩm này mở màn Tuần sân khấu Việt Nam tại Paris là kết quả của quá trình tuyển chọn kỹ lưỡng từ ê-kíp sản xuất và các chuyên gia. Với sự dàn dựng của đạo diễn người Pháp Anne Bouvier sau hơn 7 tuần làm việc tại Nhà hát Tuổi trẻ, vở diễn mang lại một góc nhìn phương Tây tươi mới - một sự giao thoa nhẹ nhàng giữa Đông và Tây. Qua cách tiếp cận này, hình tượng “Hồn Trương Ba da hàng thịt” được chắt lọc để phản ánh rõ nét bản thể con người: ở đó có cả lòng tốt, sự từ bi, tình yêu thương lẫn những ham muốn tự nhiên, từ đó gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về giá trị sống và cách ứng xử tử tế trong cuộc đời”.

Với sự thể hiện của các nghệ sĩ Việt Nam, vở diễn đã truyền tải những giá trị nhân văn sâu sắc, khơi gợi suy ngẫm về cách con người ứng xử với bản thân, gia đình và xã hội.

Đêm diễn tại Nhà hát Hồ Gươm để lại nhiều cảm xúc trong lòng công chúng. Chia sẻ sau khi thưởng thức vở diễn, khán giả Nguyễn Linh Chi (Hà Nội) bày tỏ: “Tôi đặc biệt ấn tượng với đoạn kết khi Hồn Trương Ba quyết định trả lại thân xác. Đây là một cái kết giàu ý nghĩa, khẳng định giá trị cao đẹp của sự chân thật và quyền được sống là chính mình”.

Những cảm nhận từ khán giả cho thấy sức lay động của tác phẩm không chỉ đến từ câu chuyện và nghệ thuật trình diễn mà còn từ những vấn đề nhân sinh gần gũi, có ý nghĩa đối với đời sống đương đại.

Từ Nhà hát Hồ Gươm đến hành trình giao lưu văn hóa tại Pháp

Đêm diễn ngày 07/10 tại Nhà hát Hồ Gươm cũng là một dấu ấn trong quá trình chuẩn bị đưa “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” tham gia Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp 2026 – “Việt Nam en Scène”, dự kiến diễn ra từ ngày 24 đến 31/10 tại Paris. Theo kế hoạch, vở kịch được lựa chọn biểu diễn tại lễ khai mạc chính thức của sự kiện, diễn ra ngày 26/10 tại Nhà hát Marigny, một trong những địa điểm biểu diễn nghệ thuật nổi tiếng của thủ đô Paris.

Việc giới thiệu một tác phẩm tiêu biểu của Lưu Quang Vũ tới khán giả Pháp không chỉ góp phần quảng bá những giá trị đặc sắc của sân khấu Việt Nam mà còn mở rộng cơ hội giao lưu, hợp tác và trao đổi kinh nghiệm sáng tạo nghệ thuật giữa các nghệ sĩ, đơn vị biểu diễn của hai nước. Thông qua hoạt động phối hợp tổ chức chương trình, Nhà hát Hồ Gươm tiếp tục phát huy vai trò là không gian biểu diễn, giao lưu và kết nối nghệ thuật, góp phần giới thiệu những tác phẩm có giá trị của sân khấu Việt Nam, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác văn hóa, nghệ thuật trong nước và quốc tế.

Hơn bốn thập kỷ sau khi ra đời, “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” vẫn giữ nguyên sức hấp dẫn bởi những vấn đề mang ý nghĩa nhân sinh sâu sắc. Từ sân khấu Nhà hát Hồ Gươm đến hành trình tại Paris, tác phẩm tiếp tục khẳng định sức sống bền bỉ của một kiệt tác, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam và tạo nên những nhịp cầu kết nối nghệ thuật với bạn bè quốc tế.