Từ Shakespeare đến ngôn ngữ hình thể: Hành trình làm nên kiệt tác vượt thời gian

Romeo & Juliet vốn khởi nguồn từ tác phẩm bất hủ của William Shakespeare - câu chuyện tình yêu bi kịch nổi tiếng bậc nhất trong lịch sử nhân loại. Chính tính phổ quát của đề tài tình yêu, với những lãng mạn, thù hận, số phận, quyết định sinh mệnh đã giúp tác phẩm này vượt qua ranh giới ngôn ngữ và thời đại, trở thành nguồn cảm hứng cho hàng trăm hình thức nghệ thuật khác nhau, từ opera, điện ảnh đến ballet ra đời…

Phiên bản ballet được Sergei Prokofiev sáng tác vào năm 1935, và nhanh chóng trở thành là một trong những đỉnh cao của âm nhạc thế kỷ XX đã trở nên nổi tiêng toàn cầu. Không chỉ đơn thuần chuyển thể, Prokofiev đã tái hiện lại câu chuyện tình lãng mạn và cũng đầy bi kịch bằng âm nhạc, nơi mỗi nhân vật, mỗi xung đột được khắc họa bằng các thanh âm giàu kịch tính và chiều sâu tâm lý.

Khán giả Hà Lê và Trần Hải Sơn chia sẻ: “Đây là một vở diễn vừa lạ mà cũng vừa quen: quen là vì mình đã được đọc câu chuyện rất nhiều trước đó rồi, nhưng lại là lần đầu tiên được thưởng thức nó dưới nhiều hình thức nghệ thuật giàu màu sắc và đẳng cấp đến vậy. 

Dù đã biết trước, nhưng khi xem ballet lại là một cảm giác hoàn toàn khác. Không có lời thoại, nhưng cảm xúc thì rất rõ ràng, đặc biệt là những đoạn pas de deux của Romeo và Juliet, đẹp mà đượm buồn”.

Vì sao ballet “Romeo & Juliet” nổi tiếng nhất thế giới?

Trước hết, sức sống mãnh liệt của tác phẩm đến từ cốt truyện với những xung đột mạnh mẽ giữa hai gia tộc, những cảnh hội hè rực rỡ, các “pas de deux” giàu cảm xúc, và cao trào bi kịch đầy ám ảnh là “chất liệu vàng” để các nghệ sĩ kể chuyện bằng những chuyển động của ngôn ngữ hình thể.

Thêm một điểm nhấn quan trọng - đó là âm nhạc của Prokofiev giàu hình tượng, như trong trích đoạn như “Dance of the Knights” đã trở thành giai điệu quen thuộc trên toàn thế giới. Giới chuyên môn thậm chí coi đây là một trong những bản nhạc ballet vĩ đại nhất Sergei Prokofiev.

Với cốt truyện giàu kịch tính, tâm lý nhân vật phức tạp, âm nhạc giàu hình tượng, Romeo & Juliet trở thành một trong những tác phẩm được các biên đạo ở nhiều quốc gia trên thế giới lựa chọn dàn dựng; trong đó có Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam. Ở mỗi phiên bản, các tác giả lại mang đến cho công chúng một góc nhìn mới, đa dạng và mang đặc trưng văn hoá, ngôn ngữ trong một diện mạo riêng. Chính điều đó đã khiến Romeo & Juliet trở thành một trong những vở diễn được người yêu nghệ thuật ballet dành một tình cảm đặc biệt. Theo thời gian, từ lần công diễn đầu tiên năm 1938 đến nay, Romeo & Juliet chưa bao giờ mất đi sức hút, bởi mỗi lần xuất hiện là một lần “tái sinh”.

NSƯT Liên bang Nga Mstislav Arefiev đảm nhiệm vai chính - Romeo, cho biết: “Sức sống lâu dài của Romeo & Juliet trước hết đến từ âm nhạc của Prokofiev - những tác phẩm có giá trị vượt thời gian. Bên cạnh đó, bản thân ballet là một loại hình nghệ thuật kinh điển, kết hợp âm nhạc, tạo hình và cảm xúc, mang đến trải nghiệm nghệ thuật toàn diện. Vì vậy, những vở ballet kinh điển như Romeo & Juliet sẽ luôn có chỗ đứng và khán giả vẫn sẽ tìm đến qua nhiều thế hệ”.

Khép lại ba đêm diễn với hai kiệt tác ballet kinh điển The Nutcracker (Kẹp hạt dẻ) và Romeo & Juliet tại Nhà hát Hồ Gươm, chuyến lưu diễn của Nhà hát Russian State Ballet (Moscow) đã để lại những cảm xúc đặc biệt, thăng hoa trong sự giao cảm sâu sắc giữa nghệ sĩ và công chúng. Những tràng pháo tay kéo dài sau mỗi phân cảnh, những cú bay, nhảy, những đường uốn lượn mềm mại như lụa, giàu tính tạo hình và cảm xúc đã khiến khán giả không chỉ vỗ tay mà còn đồng thanh hô “bravo”, “brava” vang dội khắp khán phòng. Ngay cả khi tấm màn nhung khép lại, nhiều người vẫn nán lại, như chưa muốn rời khỏi câu chuyện tình yêu còn ngân vang. Sau tất cả, sức sống của một kiệt tác chính là khả năng chạm tới trái tim con người qua mọi thời đại.